Ze was de leider van de opstand op plantage Zorg en Hoop in Suriname in 1884, maar bijna niemand kent haar naam.

Janey Tetary kwam op 26 november 1880 als jonge vrouw van 24 jaar vanuit India naar Suriname met het Engelse schip Aisla II. Ze was één van de 34.000 Hindostaanse contractarbeiders die onder valse voorwendselen terecht kwamen in een systeem van uitbuiting en onderdrukking. Haar contractnummer was I-491. Ze kwam uit het dorp Moniar in het district Patna. Ze was erg kort: 1,46 meter. Ze had een bruine huidskleur en een gezwel boven haar rechteroog. Ze was moslim en op jonge leeftijd verstoten door haar man. In haar dorp Moniar ontmoette ze een werver die haar wist over te halen om te migreren. Ze had geen idee van waar ze in terecht zou komen. In Suriname kwam ze in dienst van de planters G. Duyckinck & R.D. Currie op hun plantage Zorg en Hoop aan de Beneden Cottica.

Dr. drs. Radjinder Bhagwanbali beschrijft Tetary in zijn boek “Tetary – de koppige. Het verzet van Hindoestanen tegen het Indentured Labour System in Suriname, 1873-1916”: “Tetary was een markante persoonlijkheid op de plantage Zorg en Hoop. Zij was een sociaal bewogen persoon, die opkwam voor de belangen van anderen, en vooral tegen de uitbuiting en onderdrukking van de vrouwen (zowel door de planters als door de ‘eigen sociale omgeving’). Tetary was de eerste vrouwelijke contractarbeider die in de strijd tegen onderdrukking de eerste slag van de militairen won. Bij die slag dreef zij de militairen terug van de koelielines. Tetary was de eerste vrouw die tijdens de opstand op een verraderlijke en wrede manier door de militairen werd geliquideerd. Tetary werd na haar dood voor vele Hindoestaanse contractarbeiders op de plantages in Suriname het symbool van de eenheid tussen Hindoes en Moslims (soemmath) en van de rechtvaardige strijd tegen onderdrukking en uitbuiting.”

Een jaar voordat haar contract zou worden beëindigd werd ze geëxecuteerd. Tijdens een opstand op Zorg en Hoop werd ze op één meter afstand door een militair in haar hoofd geschoten.

Gegevens Tetary

Recordnummer: 2132

Contractnummer: 491

Schipletter: 1

Schip: Eng.Schip “Ailsa II”

Achternaam: Tetary

Voornamen: Janey

Geslacht: V

Leeftijd: 24

Huidskleur: bruin

Herkenningstekens: gezwel boven het rechteroog

Relatie 1: moeder

Relatie van 1: 492/I

Godsdienst: Mahomedaan

District: Patna

Politiepost: Moniar

Doorp: Moniar

Datum vertrek: 11-9-1880

Datum aankomst: 26-11-1880

Datum start contract 1: 26-11-1880

Datum einde contract 1: 26-11-1885

In dienst van: G. Duyckinck & R.D. Currie

Plantage: Pl. Zorg & Hoop (Ben. Cottica)

Memo: Voorwaarden van het contract:

– zie contract 4 september 1880 te Calcutta gesloten.

Overleden … september 1884 op pl. Zorg & Hoop (doodgeschoten ì bij het verzet en de muiterij aldaar), ag. 1884 no. 952. (4e ì jaar)